We hebben de laatste tijd online een trend opgemerkt, vooral op Threads, waar het lijkt alsof engagement krijgen belangrijk is, dat mensen een thread beginnen met “Ik doe nu zes maanden x en dit is wat ik heb geleerd …”.

Je wordt nu meegesleept en je klikt door naar al hun relatief alledaagse observaties die ze uit hun eigen persoonlijke ervaring hebben opgedaan en die ze toepassen op de gehele, meer universele ervaring. Vandaag dachten wij, we gaan hetzelfde, maar dan vanuit het gezichtspunt van onze klanten, echte mensen die verstand van zaken hebben. Wat zijn voor hen de grootste veranderingen ten opzichte van “thuis” toen ze in Spanje kwamen wonen?

*In dit artikel hebben we trouwens een paar woorden voor je om te leren. Als je niet weet wat ze betekenen, zoek ze dan op. Ze zijn belangrijk hier in Valencia.

Vooroordelen

Deze hebben de neiging niet op te gaan. Alles wat je van Spanje verwacht, is anders. Het kan een klein verschil zijn, maar het kan ook zijn dat je denkt dat je iedereen in rood-witte stippenjurken zult zien rondlopen en op Flamenco zult zien dansen, en dat je ruw wakker wordt geschud als de enige muziek die je hoort, de gevreesde Reggaeton is die uit het autoraam van een 20-jarige schalt. Wat je ook denkt dat het wordt, het gaat niet zo zijn. Hoe komt dit dan? Lees verder…

Langzaam

Spanje is langzaam, langzamer dan waar je vandaan komt waarschijnlijk, tenzij je vorige levenservaring alleen bestond uit zachtjes de Mississippi afvaren op een boot. Maaltijden duren langer, de ober komt niet meteen naar je toe in een restaurant en haast je niet naar buiten als je klaar bent, want dat zou de “Sobremesa*” alleen maar verpesten. Je hebt een ochtend nodig om een paar papiertjes te regelen en op de juiste plek geregeld te krijgen en je staat in de rij zonder echt in de rij te staan, met een paar blikken en knorren om te weten wie er voor je staat in die rij. La última? is de vraag die je dient te stellen.

Het levenstempo in Spanje ligt lager en daardoor zal het volgende moeilijker zijn.

Dingen (snel) gedaan krijgen

Dit zal, als je hier net komt, echt wennen zijn. Dingen die je in je eigen land in een paar minuten voor elkaar hebt, kunnen nu uren in beslag nemen. En dat is niet erg. Uiteindelijk zul je ontdekken hoe je die tijd met de helft of meer kunt verkorten, maar het zullen nooit een paar minuten zijn. Ze zijn gewoon niet georganiseerd op de manier die je misschien denkt of zelfs leuk vindt of verwacht. De papeleo* gaat onderdeel van je leven uitmaken.

Mañana begrijpen en wat het betekent

Daarom is het niet gemakkelijk om dingen gedaan te krijgen. Dingen kunnen bijna altijd wachten tot mañana* en, zoals we allemaal weten, komt mañana zelden mañana. Als iets echt dringend is dan kan het bijna zeker maar niet zeker gedaan worden mañana (wat morgen betekent) in tegenstelling tot mañana (een onduidelijke tijd in de toekomst). Het verschil begrijpen tussen deze twee concepten van mañana is de sleutel tot het begrijpen van wat mensen je vertellen in Spanje.

Werkcultuur

Mensen werken om te leven in tegenstelling tot leven om te werken. Werk definieert mensen niet. We houden hier niet van vergaderingen, we hebben geen key performance indicators, we hebben geen targets die gehaald moeten worden, deliverables… nah. We hebben geen jaarlijkse beoordelingen en maandelijkse bila’s om de richting van onze carrière te bespreken. We proberen niet harder en langer te werken om indruk te maken op de baas omdat we weten dat het geen enkel verschil gaat maken, want het enige wat de baas wil is een gemakkelijk leven hebben. We hebben geen zinloze, hersenverdovende brainstormbijeenkomsten of blue sky thinking outside the box. We navelstaren niet over werk. Mensen gaan over het algemeen naar hun werk, doen wat ze moeten doen en gaan dan naar huis of naar buiten om vrienden te ontmoeten. Als mensen hun baan niet leuk vinden, zoeken ze een andere terwijl ze nog aan het werk zijn en nemen dan rustig ontslag.

Nu is al het bovenstaande niet altijd waar en de sluipende veramerikanisering van de werkcultuur, drukte en het meten van alles kan niet worden genegeerd, maar… Spanje is anders en wil anders blijven. Er is weerstand, net zoals er weerstand is tegen de Amerikaanse culturele hegemonie. We houden niet van Starbucks in het algemeen, fastfood heeft helaas zijn intrede gedaan maar we geven nog steeds de voorkeur aan een lunch van twee uur met kletsen en alcohol boven een McMeal van vijf minuten.

Ontspanning

Weekenden zijn om te ontspannen en dingen te doen. ‘s Avonds doen we dingen met het gezin. We hebben zelfs een wet die bedrijven verbiedt om buiten kantooruren contact op te nemen met hun werknemers als ze dat niet willen. Velen van ons nemen nooit afstand van hun werk omdat werk een zaak is die we runnen. Maar als je een minimumloon verdient in een winkel of café, dan ontspan je buiten het werk en denk je niet aan werk.

Ochtenden, daar draait het om

Als je iets moet doen, doe je dat in die uiterst belangrijke periode tussen 10 en 2 uur ‘s ochtends.

Maar, en hier komt het moeilijke gedeelte, ga niet om 11 uur, want de persoon die je moet spreken is waarschijnlijk al weg voor een Almuerzo* en zal pas over tien minuten (45 minuten) terug zijn en ga niet om 12 uur, want dan staat er een enorme rij met al die mensen die op hen hebben gewacht tot ze terugkwamen van hun Almuerzo. En ga niet om 10 uur, want dan sta je achteraan in de rij met mensen die weten dat je pas om 10 uur aandacht krijgt en dat je voor almuerzo binnen moet zijn. En ga niet om 1 uur, want wat je moet doen kan meer dan een half uur duren en vandaag gaan ze misschien om 1.30 uur weg vanwege een “afspraak” ergens. En ga niet om 13.45 uur, want dan zijn ze waarschijnlijk al weg en als dat niet zo is, laten ze de persoon die op dat moment wordt gezien tot 14.00 uur wachten (maar niet langer) en dan gaan ze natuurlijk weg.

Dus ja, je zorgt ervoor dat je ‘s ochtends dingen gedaan krijgt, maar het vereist een nauwkeurige planning om de juiste tijd te krijgen omdat ze ‘s middags niet open zijn voor het publiek. Dit geldt vaak voor banken, notariskantoren, gemeentehuizen etc, juist die plekken waar het soms wel even kan duren….

Houding

Je houding verandert als je in Spanje gaat wonen en dingen die voorheen belangrijk voor je leken, lijken er niet meer toe te doen. Voor onze Amerikaanse vrienden zijn de inzinkingen en gekte van de meneer met het grote haar bijvoorbeeld niet zo existentieel omdat je er niet langer direct door wordt geraakt. 

De houding ten opzichte van al het andere zal ook veranderen, je zult je realiseren dat voedsel echt kan smaken naar… nou ja voedsel in plaats van additieven, je zult je niet zo druk maken over wat de buren doen of waarmee ze hun tuin versieren omdat je het niet kunt zien, we hebben muren, geen open tuin waar iedereen naar binnen kijkt. Het kan je niet echt schelen om bij te blijven met familie de Vries  omdat je beseft dat het een zinloze race is die je nooit kunt winnen of verliezen en de buren heten toch geen de Vries. Je houding verandert en wordt meer vergevingsgezind, meer laissez-faire en meer… schouderophalend… omdat je je realiseert dat we het allemaal wel redden en proberen ervan te genieten.

Of eigenlijk zou dat zo moeten zijn, want als dat niet zo is, begin je je al snel te realiseren dat je er niet zo goed bij hoort als je dacht en kan dat best lastig zijn.

Drinken

Vorige week vroeg een Amerikaan op Facebook waarom Spanjaarden nooit drinken, omdat hij hiervan geschrokken was toen hij Barcelona bezocht. Hoe blijven jullie allemaal gehydrateerd? vroeg hij zich hardop af. Nou, één ding dat we in Spanje nooit drinken is de Kool Aid, en zijn specifieke Kool Aid was de leugen dat je elke vijf seconden uit je eigen persoonlijke waterfles moet drinken omdat je anders snel uitgedroogd zult raken en op straat zult sterven van de hitte. Je trapte in die leugen vriend!

De waarheid is dat als we iets willen drinken, we naar het plaatselijke café gaan en een koffie, een biertje of een agua con gas bestellen omdat we niet worden opgelicht door de plaatselijke bareigenaar (Schrap dit stukje als je in de centrale toeristische gebieden woont) of we gaan naar onze keuken en drinken uit de kraan omdat we dat dit kan, smaakt wel een beetje naar chloor).

En over drinken gesproken, de Spaanse relatie met alcohol…

Alcohol

Wees niet verbaasd als je ziet dat mensen altijd alcohol drinken. Het is echter geen alcoholprobleem, want mensen drinken in totaal niet zo gek veel. Wijn bij de maaltijd is gebruikelijk, net als bier natuurlijk. Koffie met coñac of baileys wordt vaak gedronken, op de vroege koude ochtenden op de Madrileense markt zie je Sol y Sombra* (Misschien) Bier verfrist in de namiddag, gin tonics zijn gebruikelijk in de late uurtjes en ‘s avonds zijn flessen wijn, sterke drank of meer bier (maar geen bier na het eten) gebruikelijk. Belangrijk is dat het niet wordt afgekeurd en zelden wordt misbruikt. Kinderen beginnen relatief jong met drinken met hun familie, maar veel kinderen doen tegenwoordig niet meer mee of ze hebben Botellones* op parkeerplaatsen met vrienden. 

Maaltijden gedurende een dag

Wennen aan de tijdstippen van de maaltijden in Spanje is even wennen. Ook de hoeveelheden kunnen voor sommigen een probleem zijn. De lunch is nooit een verlepte boterham met kaas die aan een bureau wordt gegeten. De lunch is voor velen de hoofdmaaltijd van de dag en bestaat vaak uit drie gangen als je ergens uit eten gaat voor het Menu del Día*. Maar… dat geldt niet overal en niet voor iedereen. Veel Valencianen Almuerzan met een grote Bocadillo* en daarom kunnen ze ook zonder een grote maaltijd tussen de middag.

Ontbijt kan om 9 uur zijn, almuerzo om 11 uur, lunch om 14 uur, avondeten om 21uur of later (vergeet niet dat veel mensen tot 20 uur werken in winkels en kantoren en daarom nog later eten omdat ze nog naar Mercadona moeten en moeten koken voordat ze rond 22 uur met het gezin gaan eten) En vergeet Merienda* rond 16-18 uur niet, vooral als je kinderen hebt die rond die tijd uit school komen.

Die late avondmaaltijd, het niet kunnen reserveren van een tafel in een restaurant om 19 uur omdat de keuken pas om 20.30 uur of later open gaat, is even wennen. Het is niet ongebruikelijk om in Valencia een afspraak te maken voor je avondmaaltijd in een restaurant om 23 uur en dat is een enorm verschil met Nederland waar we graag om 18.00 aan tafel schuiven en om 23 uur in ons bed liggen.

Focus op familie en vrienden

Zoals gezegd word je hier niet beoordeeld door wat je doet en veel sociale contacten hebben niets te maken met de mensen met wie je toevallig werkt. Familie op de eerste plaats en vrienden op de tweede. Dit is de focus van de meeste mensen. Dit slokt heel veel van mensen hun tijd op.

Dit kan één van de punten zijn waar je het in Spanje moeilijk mee hebt, omdat je misschien niet die uitgebreide familie-eenheid om je heen hebt en je vriendengroep misschien nog niet zo groot is als nodig is om je vrije tijd op te vullen, vooral als je toevallig veel vrije tijd hebt.

Veiligheid

Het kost tijd om te wennen aan een veilig gevoel. Dat is tenminste wat onze Amerikaanse klanten ons vertellen als ze hier al een tijdje zijn. Dat gevoel dat je niet steeds om je heen hoeft te kijken, alert hoeft te zijn, over je schouder hoeft te kijken, je zorgen hoeft te maken over wie er op je stoep de andere kant op komt, dat je in een winkelcentrum naar een nooduitgang moet zoeken voor het geval er een actieve schutter in de buurt is… al die dingen lijken te vervagen als je hier eenmaal een tijdje bent, maar het kost tijd. En dat “niet altijd op je hoede zijn” gevoel is een van de grote geschenken van leven in Spanje. Verhoudingsgewijs is het gewoon zeer veilig en mensen die hier komen wonen, voelen dat na een tijdje en hun houding verandert, ze zijn minder op hun hoede en beseffen wat ze “thuis” allemaal hebben moeten doorstaan.

Religie

Spanje is een katholiek land, toch? Nou ja, een beetje… Wij bedoelen, ze doen nog steeds de dingen die het definiëren als een katholiek land, de feesten waar een enorm beeld van de Madonna wordt rondgedragen, grote kerken, de paas parades met puntmutsen op, eerbied voor de lokale priester en dergelijke, maar laten we eerlijk zijn, wanneer we het vragen, is de meerderheid van de Spanjaarden geen “praktiserend katholiek” en verklaren ze zichzelf atheïst of agnost op zijn best (ze hebben het katholicisme en dat gevoel van ingebakken schuld gesorteerd dus praktiseren ze het niet meer).

Spanje is één van de minst actief religieuze landen in Europa en daarom is religie niet altijd aanwezig. Het is er wel op de achtergrond, maar het maakt geen deel uit van de identiteit van de mensen. We hebben geen Evangelische Superchurches met zwendelende predikers en Maga ondersteunende vleugelmoeren en we hebben geen religieus fundementalisme (we hebben dat verschillende keren geprobeerd in Spanje en het is nooit goed gegaan) Dus als je verwacht omringd te worden door openlijk katholicisme ben je op de verkeerde plek. Na de dood van Franco zeiden genoeg Spanjaarden: laten we die BS gewoon vergeten en een andere richting opgaan.

Commentaar

We hebben gevraagd wat je zou toevoegen aan de mensen die hier al wonen en we kregen dit uitstekende punt. Ja, gezondheidszorg is zo anders. Gezondheidszorg is goed in Spanje. Je hebt de reguliere zorg, waar alle inwoners recht op hebben en daarnaast de mogelijkheid je particulier te verzekeren. Dat lijkt op wat wij in Nederland vroeger hadden met het ziekenfonds en particulier.

Samenvattend

Er is natuurlijk nog veel meer en het is niet voor niets dat de slogan uit het Franco-tijdperk “Spanje is anders” vandaag de dag nog steeds overal te horen is en door de Spanjaarden zelf als excuus wordt gebruikt als iets niet werkt. Je kunt hier meer lezen over de slogan “Spanje is anders” in een van onze vorige posts.

Het enige wat we hier kunnen zeggen is dat je verwachtingen zal hebben van Spanje en vaak zal Spanje die verwachtingen in overvloed waarmaken. Maar wat het niet zal doen, is precies aan je verwachtingen voldoen. Je kunt niet alles over het land weten voordat je hierheen komt, hoeveel onderzoek je ook hebt gedaan.

“Laat Spanje je verrassen, laat het je verrukken en laat het je af en toe teleurstellen.”

Het maakt allemaal deel uit van de leerervaring, leren om het goede leven te leiden in een van de beste plekken ter wereld om te wonen, Spanje. En als je Valencia kiest als die plek in Spanje, laat ons dan in het onderstaande formulier weten waar je naar op zoek bent en wij zullen je helpen dat goede leven te gaan leiden.